fot. Fotolia To choroba związana z nietolerancją glutenu w diecie. Jej objawy są różne w zależności od wieku chorego. Objawy celiakii u dzieci Najczęściej są to dolegliwości związane z układem pokarmowym: przewlekłe biegunki wzdęcia bóle brzucha wymioty zaparcia, jasne cuchnące lub tłuszczowe stolce niedostateczne przybieranie na wadze Później, w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym mogą pojawić się również: utrata wagi zmęczenie zmiany usposobienia problemy rozwojowe (w tym ADHD) niski wzrost. Objawy celiakii u osób dorosłych W tej grupie wiekowej celiakia ma zupełnie inne oblicze. Jedynie co trzeci chory ma dolegliwości pochodzące z układu pokarmowego np. przewlekłe lub częste biegunki. Najczęstsze symptomy to: anemia związana z niedoborem żelaza afty wczesna osteoporoza niepłodność i nawykowe poronienia nietolerancja laktozy niedobory witamin i składników mineralnych przewlekłe zmęczenie zaburzenia neurologiczne niewydolność trzustki problemy z woreczkiem żółciowym. Nasilenie objawów celiakii bywa bardzo różne, od łagodnego (np. tylko osłabienie), aż po przewlekłe biegunki, prowadzące do poważnej utraty masy ciała. Choć oczywiście symptomy nasilają się, gdy chory nie stosuje diety bezglutenowej, to zaostrzenie choroby może też mieć związek z ciążą, infekcjami, silnym stresem lub przebytym zabiegiem chirurgicznym. Udowodniono, że osoby z nieleczoną celiakią mają większe ryzyko wystąpienia innych chorób autoimmunologicznych oraz nowotworów, ale, co ważne, już po kilku latach przestrzegania bezglutenowej diety, prawdopodobieństwo to znacznie spada. Skórne objawy celiakii Jeśli u kogoś pojawiają się na skórze zmiany przypominające opryszczkę, być może cierpi na tzw. skórną postać celiakii (tzw. chorobę Duhringa). Tę chorobę można podejrzewać, jeśli zmiany są zlokalizowane symetrycznie np. na obu łokciach, kolanach, pośladkach itd. Wyglądają one jak pęcherzyki, grudki, rozmieszczone na zaczerwienionym obszarze skóry i są bardzo swędzące, dlatego chorzy często je rozdrapują, co prowadzi do powstawanie strupów i blizn. Choroba ujawnia się zwykle między 14. a 40. rokiem życia i ma podłoże genetyczne - może np. występować w tych samych rodzinach, w których są chorzy na celiakię. Problemom skórnym zwykle towarzyszą typowe objawy ze strony przewodu pokarmowego, związane z zanikiem kosmków jelitowych a także (u połowy chorych) defekty szkliwa zębów. Zmiany na skórze nasilają się pod wpływem produktów bogatych w jod (ryby morskie, skorupiaki). Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!
Celiakia a zespół jelita drażliwego (IBS) Objawy ze strony układu pokarmowego występujące w celiakii są bardzo podobne do symptomów w zespole jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrom, IBS). Jednak przy nietolerancji glutenu często występują również objawy związane z innymi narządami i układami, co rzadko ma miejsce przy IBS. Celiakia ze względu na rodzaj i stopień nasilenia objawów dzieli się na odmianę klasyczną, niemą i ukrytą. Teoretycznie najłatwiej rozpoznać celiakię klasyczną, bo daje ona najliczniejsze dolegliwości, w praktyce jednak może się zdarzyć, że ta postać choroby będzie atypowa. Najczęściej występuje postać niema, w którą z czasem przekształcić się może celiakia ukryta. Oprócz tej kwalifikacji przy rozpoznawaniu objawów trzeba wziąć pod uwagę wiek chorego. Celiakia ze względu na rodzaj i stopień nasilenia objawów dzieli się na odmianę klasyczną, niemą i ukrytą. Teoretycznie najłatwiej rozpoznać celiakię klasyczną, bo daje ona najliczniejsze dolegliwości, w praktyce jednak może się zdarzyć, że ta postać choroby będzie atypowa. Najczęściej występuje postać niema, w którą z czasem przekształcić się może celiakia ukryta. Oprócz tej kwalifikacji przy rozpoznawaniu objawów trzeba wziąć pod uwagę wiek chorego. Objawy celiakii klasycznej Celiakia klasyczna, zwana też aktywną lub jawną, daje najbardziej odczuwalne dolegliwości. Ze względu na ilość towarzyszących jej objawów dzieli się na celiakię: pełnoobjawową, niepełnoobjawową i atypową. Występuje zwykle u dzieci, osób starszych i kobiet ciężarnych. Oprócz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takich jak biegunki tłuszczowe lub wodniste, bóle brzucha, wzdęcia, brak apetytu i spadek masy ciała, wywołuje też zaburzenia psychiczne, np. nastroje depresyjne. Do innych mało charakterystycznych objawów celiakii klasycznej należą: wysypki skórne, rozregulowanie cyklu miesiączkowego, chroniczne zmęczenie, bóle kostne, obrzęki mięśniowe. Celiakia klasyczna może stać się przyczyną szeregu chorób towarzyszących, takich jak: Kasia gotuje z sałatka z kurczakiem i ananasem hipowitaminoza, krzywica, niedokrwistość megaloblastyczna, nietolerancja na inne substancje, np. laktozę lub dwucukry. Objawy celiakii niemej Celiakia niema, czyli bezobjawowa albo ubogoobjawowa, jest możliwa do zdiagnozowania tylko po próbnym wprowadzeniu diety bezglutenowej. Tę postać choroby rozpoznaje się zwykle u starszych dzieci oraz u osób pomiędzy 35. a 50. rokiem życia. Szacuje się, że jest 7 razy częstsza od celiakii klasycznej. Ciężko jednak potwierdzić tę tezę, bo wielu cierpiących na celiakię niemą nie zdaje sobie sprawy ze swojej choroby. Jeżeli pojawiają się u nich jakieś objawy, to o tak różnym charakterze, że ciężko znaleźć ich wspólne źródło. Są to np.: niedokrwistość z niedoboru żelaza, osteoporoza, padaczka, marskość wątroby, cukrzyca typu I, wysokie stężenie cholesterolu, afty w jamie ustnej, częste poronienia, autyzm. Objawy celiakii ukrytej Celiakia ukryta, czyli latentna, utajona lub drzemiąca może przez wiele lat nie ujawniać się w organizmie, ale w pewnym momencie – pod wpływem czynników środowiskowych – rozwinąć się do postaci niemej bądź – rzadziej – klasycznej. Do zaostrzenia celiakii ukrytej najczęściej dochodzi w wyniku: infekcji przewodu pokarmowego, zwiększenia spożycia glutenu, powikłań po zabiegach chirurgicznych, intensywnego stresu, ciąży. Objawy celiakii u dzieci Niezależnie od typu celiakii, objawy choroby różnią się w zależności od wieku chorego. Najłatwiej zauważyć niepokojące zmiany chorobowe u dzieci, które przestają rosnąć, stają się coraz chudsze (mimo wyraźnie powiększonego obwodu brzucha), wolniej dojrzewają płciowo i psychicznie, mają także problemy w nauce. Oprócz tego często występuje u nich choroba Dühringa, która objawia się swędzącą wysypką w okolicach pośladków i łokci. Wśród skórnych objawów celiakii można wymienić m.in. zapalenia skóry, czy wybroczyny, a także afty i obrzęki. Problemy skórne występujące przy dolegliwości, mogą sugerować chorobę Dühringa, czyli postać skórną celiakii. Pojawiają się wówczas zmiany t.j. pęcherzyki, grudki czy rumień, które zwykle są swędzące. Celiakia to glutenozależna choroba trzewna o podłożu immunologicznym. Objawy celiakii to przewlekłe bóle brzucha, nudności i wymioty, przewlekła biegunka, zaparcia. W diagnostyce celiakii wykonuje się podstawowe badania krwi, badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego, pobranie wycinków z oceną w badaniu histopatologicznym, czasami dodatkowo: badania genetyczne. Leczenie celiakii polega przede wszystkim na stosowaniu diety bezglutenowej. Jakie objawy mogą wskazywać na celiakię? Jak objawia się celiakia u dzieci i dorosłych? Celiakia, nazywana inaczej glutenozależną chorobą trzewną, może ujawnić się w każdym wieku. To choroba genetyczna o charakterze autoimmunologicznym – przyczyną celiakii jest więc niewłaściwa reakcja układu odpornościowego w stosunku do własnych tkanek. Celiakia jest silnie związana z nietolerancją glutenu, czyli składowych białka zawartego w zbożach. Gluten występuje w ziarnach takich zbóż jak pszenica (w której stanowi 80 proc. białek), żyto i jęczmień. Pełni funkcję spoidła – tworząc z wodą przestrzenną strukturę, nadaje pszennemu ciastu plastyczną, kleistą i ciągliwą konsystencję. Warto wiedzieć, że gluten nie wywołuje choroby – reakcja organizmu na gluten ujawnia jedynie jej obecność. Częstość występowania celiakii w krajach wysokorozwiniętych określa się na 1 proc. (u kobiet stwierdza się ją 2–3 razy częściej niż u mężczyzn). Poza klasycznymi objawami jelitowymi (biegunki, bóle, wzdęcia, zaparcia) u chorych obserwuje się spadek masy ciała, niski wzrost, drażliwość, przewlekłe zmęczenie, a w badaniach krwi – podwyższone stężenie aminotransferaz. Celiakia – przyczyny Przyczyny celiakii nie są do końca poznane – nieprawidłowa reakcja immunologiczna w przypadku celiakii polega na nadmiernej reakcji układu odpornościowego na gluten, nierozpuszczalny polipeptyd bogaty w glutaminę i prolinę. Istnieją przypuszczenia, że na występowanie celiakii wpływają zarówno predyspozycje genetyczne, jak i czynniki środowiskowe. Istnieją też związki celiakii z innymi chorobami autoimmunologicznymi – na celiakię chorują osoby, u których stwierdzono takie choroby, jak: toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), cukrzyca. Czynnikiem ryzyka celiakii może być też obecność innej choroby o podłożu immunologicznym w rodzinie. Predyspozycję genetyczną do celiakii stwierdza się w przypadku wykrycia u pacjenta antygenów HLA-DQ2 lub HLA-DQ8 (brak tych antygenów jest podstawą do wykluczenia celiakii). Początek celiakii często ma miejsce w momencie nagłego osłabienia odporności – np. po długo trwającej infekcji, po dużym stresie, po poważnej operacji. >>> Preparaty wspomagające apetytRodzaje celiakii Objawy celiakii zależą od rodzaju choroby. celiakia klasyczna – ten rodzaj celiakii charakteryzuje się występowaniem typowych objawów (przewlekłe biegunki, spadek masy ciała, tłuszczowe lub wodniste stolce, częste bóle brzucha i wzdęcia); klasyczna celiakia u dzieci może skutkować zaburzeniami rozwoju fizycznego (np. brak przyrostu masy ciała i wzrostu);celiakia bezobjawowa – to rodzaj celiakii charakteryzujący się brakiem objawów klinicznych; do tego rodzaju celiakii zaliczana jest tzw. celiakia latentna, czyli sytuacja, w której stwierdza się celiakię bez charakterystycznych objawów – przy jednoczesnym braku nieprawidłowości w badaniach kosmków jelitowych; jeśli stwierdza się zanik kosmków jelitowych (przy braku klasycznych objawów celiakii), to mówimy o celiakii niemej;celiakia nietypowa – w tym rodzaju celiakii mogą wystąpić niektóre charakterystyczne objawy jelitowe; stwierdza się też zaniki kosmków jelitowych śluzówki jelita cienkiego; szacuje się, że ten rodzaj celiakii występuje częściej niż celiakia klasyczna – mało charakterystyczne objawy dodatkowo utrudniają diagnostykę. W przebiegu celiakii nietypowej mogą wystąpić objawy: zmiany skórne i błon śluzowych, zaburzenia układu krwiotwórczego, zaburzenia neurologiczne, problemy ze stawami (symetryczne zapalenie stawów).Czytaj więcej: Budezonid wstępnym lekiem dla chorych na celiakię oporną Celiakia – objawyprzewlekłe bóle brzucha;zmniejszenie masy ciała;przewlekłe biegunki;zaparcia i wzdęcia;objawy refluksu żołądkowo-przełykowego;częste migreny;niedożywienie;nudności i wymioty;przewlekłe zmęczenie;anemia, niedobór żelaza;wahania nastroju;osłabienie mięśniowe;problemy ze stawami;brak miesiączki;problemy skórne (opryszczka, afty);choroba Duhringa (opryszczkowe zapalenie skóry);polineuropatia obwodowa;niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie kupisz: Leki na wzdęcia Objawy endoskopowe celiakii to zmniejszenie liczby fałdów błony śluzowej, wygładzenie błony śluzowej dwunastnicy, grudkowa struktura błony śluzowej (te objawy nie są podstawą do postawienia diagnozy, dodatkowo wykonuje się biopsję). Celiakia u dzieci może dodatkowo objawiać się opóźnieniem rozwoju (opóźnienie dojrzewania płciowego, zaburzenia przyrostu masy ciała i wzrostu, opóźnienie pierwszej miesiączki). Tu kupisz: Leki, suplementy diety, żelazo stosowane w leczeniu niedokrwistości Celiakia – badania Badania podmiotowe i przedmiotowe nie wystarczą do postawienia diagnozy. W tym celu wykonywane są badania laboratoryjne oraz biopsja śluzówki jelita cienkiego. Diagnostyka celiakii polega na wykonaniu badania endoskopowego i pobraniu materiału, który wysyłany jest do badania histopatologicznego. Pewne rozpoznanie celiakii możliwe jest, gdy można potwierdzić zanik kosmków jelitowych. Jeśli u dziecka występuje podejrzenie celiakii, możliwe jest wykonanie badania endoskopowego w znieczuleniu ogólnym. Badania laboratoryjne w diagnostyce celiakii polegają na pobraniu krwi i oznaczeniu aktywności przeciwciał przeciwko transglutanimazie tkankowej (tTG), deamidowanej gliadynie (DGP), endomysium mięśni gładkich (EmA). W niektórych przypadkach stosowane są badania genetyczne (występowanie antygenów HLA-DQ2 lub HLA-DQ8 może wskazywać na predyspozycje genetyczne celiakii, brak tych antygentów jest podstawą do wykluczenia celiakii). Celiakia – leczenie Celiakia jest nieuleczalna – podstawą terapii jest eliminowanie objawów celiakii. Leczenie celiakii polega więc przede wszystkim na stosowaniu diety bezglutenowej (wyklucza się z diety: pszenicę, żyto, jęczmień i owies). Celiakia – powikłania Każda postać celiakii może skutkować wystąpieniem powikłań, jeśli choroba nie jest leczona lub jest niewłaściwie leczona. Możliwe powikłania celiakii to osteoporoza, pierwotna marskość wątroby, stłuszczenie wątroby, niedokrwistość, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia płodności, niedożywienie. Czytaj więcej: Osteoporoza - przyczyny i diagnostyka. Dieta przy osteoporozie Celiakia a nadwrażliwość na gluten Celiakia, czyli enteropatia glutenowa, to autoimmunologiczna choroba uwarunkowana genetycznie. Nie każda nadwrażliwość na gluten to celiakia – wyróżniamy niebędącą celiakią nadwrażliwość na gluten (NGNS) oraz IgE-zależną alergię na pszenicę. Każda z tych chorób wymaga odmiennego traktowania. Celiakia jest chorobą, na którą nie ma lekarstwa, ale odpowiednia dieta może sprawić, że miną jej objawy. Klasyczna forma celiakii występuje tylko u ok. 30% chorych. Jedynym skutecznym sposobem na walkę z jej objawami jest bezwzględne i ciągłe stosowanie odpowiedniej diety, całkowicie wykluczającej wszystkie produkty zawierającejCeliakia to choroba autoimmunologiczna, która jest trudna do zdiagnozowania. Jak ją zatem rozpoznać? Czy wystarczy odstawić gluten, by poczuć się lepiej? Na te pytania w Dzień Dobry TVN odpowiedzieli psychodietetyczka Dominika Musiałowska oraz dr hab. n. med. Wojciech Marlicz z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w - podstępna choroba Celiakia nazywana jest podstępną chorobą, ponieważ jest trudna do zdiagnozowania. Na własnej skórze przekonała się o tym Dominika Musiałowska, prezes Fundacji "Insulinooporność – zdrowa dieta i zdrowe życie", która latami mierzyła się z wieloma problemami zdrowotnymi. - Biegałam od lekarza do lekarza. Były problemy neurologiczne, psychologiczne, depresja i mnóstwo niedoborów pokarmowych, bóle mięśni, infekcje. Ciężko więc było stwierdzić, co tak naprawdę się dzieje. Były też problemy z płodnością, zaburzenia hormonalne, metaboliczne. Dużo tego i trwało to wiele lat. Z roku na rok ten stan się pogarszał. (...) Trafiłam do gastrologa i pociągnęliśmy temat celiakii i do tej diagnozy w końcu doszło. To był dla mnie ratunek - tłumaczyła psychodietetyczka w Dzień Dobry dr hab. n. med. Wojciecha Marlicza celiakię trudno jest rozpoznać, ponieważ "wiele objawów jest słabo wyrażonych", a dolegliwości dotyczą różnych narządów i układów, które nie zawsze są kojarzone z przewodem pokarmowym i glutenem. Dlatego tak długo pacjenci szukają pomocy. To jedna strona medalu, a druga to taka, że diagnostyka nie jest prosta. - Polega ona na wyznaczeniu pewnych przeciwciał we krwi i potwierdzeniu tych wyników biopsją endoskopową jelita cienkiego. Wiadomo, badanie nie jest przyjemne i wiele osób od niego ucieka - zauważył specjalista. Jak żyć bez glutenu?Ostatnio odbyła się premiera książki Dominiki Musiałowskiej pt. "Celiakia. Życie bez glutenu". Autorka w Dzień Dobry TVN opowiedziała o tym, jak wygląda jej codzienność z chorobą. - Jedynym sposobem jej leczenia jest dieta bezglutenowa. W tym momencie nie ma żadnego innego leczenia. To jest dieta do końca życia. Wydaje nam się, że "nie będę jeść pieczywa, makaronu", ale to tak nie wygląda. W celiakii dieta bezglutenowa jest bardzo restrykcyjna. Trzeba zwracać uwagę na śladowe ilości glutenu. Nie może go być w przyprawach, wędlinach, które często mają dodatek glutenu, o którym nawet nie zdajemy sobie sprawy. Trzeba dokładnie czytać składy i uważać - poleciła nasza gościni. Jak dodała, spożywając posiłek w restauracji, należy upewnić się, czy produkty bezglutenowe nie były przyrządzanie na tej samej desce, co te zawierające gluten. Które objawy świadczą o rozwoju celiakii? Dlaczego powiązana jest ze stanami depresyjnymi? Ile osób w Polsce choruje na celiakię? Posłuchaj całej rozmowy z naszymi gośćmi w materiale wideo. Nie oglądałeś Dzień Dobry TVN na antenie? Pełne odcinki znajdziesz w serwisie serwisem kobiecym i tworzymy dla Was treści związane ze stylem życia. Pamiętamy jednak o sytuacji w Ukrainie. Chcesz pomóc? Sprawdź, co możesz zrobić. Pomoc. Informacje. też:Autor:Dominika CzerniszewskaŹródło zdjęcia głównego: Jerzy Dudek/East News